بنیانگذار علم چشم پزشکی ایران

 

پروفسور محمد قلی شمس فرزند دکتر یحیی شمس ملقب به لسان الحکماء، در 5 ربیع الاول سال 1323 هـ.ق برابر با 1283 هـ.ش در شهر تهران چشم به جهان گشود و در دامان خانواده‌های اصیل و تحصیل کرده از تبار بزرگان ایران پرورش یافت.
پرفسور شمس از دوران کودکی به حرفهپزشکی عشق می‌ورزید و صبح های جمعه پدر را هنگام ملاقات بیماران همراهی می‌کرد. ویپس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه  در مدرسه سن‌لولین تهران تحصیلات پزشکی رادر مدرسه دارالفنون آغاز کرد. سپس در سال 1923 میلادی عازم کشور فرانسه شد و دردانشکده پزشکی نظام شهر لیون پذیرفته شد و ضمن ادامه تحصیل در رشته پزشکی به درجهافسری نیز نایل شد.

در سال 1927 م دورة اول اگرگاسیون (aggregation) را آغاز نمود و در سال 1929 م موفق به گذراندن دورة دوم کنکور اگرگاسیون گردید. سپس در بیمارستان وال دوگراس پاریس که یک بیمارستان آموزشی بود مشغول به کار شد و پس از گذشت یک سال به تدریس پرداخت. در سال 1931 میلادی از طرف مرحوم اعتمادالدوله قره‌گزلو وزیرمعارف وقت برای معالجه بیماران به ایران دعوت شد.
نخستین اقدام پروفسور شمس در ایران، دستور برپایی بخش چشم پزشکی ارتش در خیابان حافظ نزدیک چهارراه عزیزخان و سپس راه اندازی بخش چشم پزشکی مدارس در قسمتی از ساختمان مدرسه دارالفنون بود.
او جهت مبارزه با بیماری تراخم درجنوب ایران در انجمن چشم پزشکی جهان تقاضای تعدادی پزشک کرد و به این ترتیب وی بههمراه پزشکان اتریشی و ایرانی به درمان بیماران پرداخت. با تلاش این تیم پزشکیبیماری تراخم در مناطق جنوبی ایران تقریبا ریشه کن شد.
با راه اندازی بیمارستانفارابی، انجام عمل جراحی چشم برای آموزش دانشجویان به این بیمارستان منتقل شد. بیمارستان فارابی شامل 2 درمانگاه، 1 اطاق عمل و 25 عدد تخت بود.بیمارستان فارابی در طول خدمت پرفسور از لحاظ چشم پزشکی در سطح بالایی قرار داشتوبه دفعات مورد بازدید اساتید و چشم پزشکان برجسته جهانی قرار گرفت.
پروفسور شمس و همکارانش در سال 1326 هـ. ش افتخار یافتند انجمن چشم پزشکی ایران را به طور رسمی دائر کنند. در سال 1333 هـ. ش انجمن چشم پزشکی ایران رسماً عضویت انجمن بین المللی چشم پزشکی پذیرفته شد.
در سال 1347 هـ. ش مجله انجمن چشم پزشکی ایران به مدیریت و صاحب امتیازی پروفسور شمس برای اولین بار در ایران تأسیس شد. این نشریه هر سه ماه یکبار انتشار می‌یافت. پس از انقلاب اسلامی نیز مجله چشم پزشکی ایران با مسوولیت ایشان منتشر می‌شد.
اولین عمل پیوند قرنیه ایران در سال 1313 توسط او در بیمارستان فارابی انجام شد درآن زمان مرحوم پرفسور شمس هنوز ریاست این بیمارستان را به عهده نداشت و مثل بسیاریاز پیشگامان عرصه علم از جرات و شهامت بسیاری برخوردار بوده و تمام تلاش خود راانجام داد تا بتواند اولین عمل پیوند قرنیه را در کشور به ثبت برساند.
همچنین پیوند صلبیه و پیوند توأم صلبیه و قرنیه، درمان تراخم چشم با روش دیاترموکواگولاسیون، درمان فشار شریان شبکیه با روش افتالمودینامومتری از دیگر افتخارات ایشان است.
این دانشمند و محقق بزرگ ایرانی در طول حیات پربار خود تعداد بسیاری متخصص چشم پزشکی را که بعدها در هیات علمی دانشکده پزشکی و یا در موسسات مختلف چشم پزشکی مشغول به کار شدند آموزش داده و در عین حال از مطالعات علمی خویش نیز غافل نبود.
پرفسور هرمزشمس، پسر پروفسور شمس پشتکار ،‌جدیت و نظم را اصلی ترین علل ترقی پدر خود می‌داند ومی‌گوید پرفسور شمس همیشه درمان بیماران، آموزش به دانشجویان و اعتلای علم چشمپزشکی را مقدم به زندگی و حتی خانواده خود می‌دانست. او هیچگاه ناامید نمی‌شد و تارسیدن به موفقیت دست از تلاش برنمی‌داشت.
اسطورهتاریخ چشم پزشکی ایران در آخرین سخنرانی خود در سیمای جمهوری اسلامی ایران گفت: زمانی که به وطن بازگشتم فقط چند چشم پزشک در ایران بود اما حالا که نگاه می کنم وصدها چشم پزشک جوان و علاقمند که اکثرا شاگردانم بوده اند را در این زمینه بهفعالیت علمی و درمانی مشغول می‌بینم احساس می‌کنم بهترین عمر و زندگی را داشته اماما سرانجام پرفسور محمد قلی شمس پس از 65 سال تحقیق پژوهشی و خدمت به مردم در بیستو سوم شهریور ماه سال 1375 در سن 92 سالگی با کوله باری از علم و معنویت چشم ازجهان فرو بست.
 
یادش گرامی، روانش شاد و راهش پررهرو
 
 
 

داستان پیدایش و تکامل عینک

اثرات مضر اشعه ماوراء بنفش نور خورشید بر چشم انسان

حفاظت از چشم در برابر نور آفتاب تابستان

انتخاب عینک طبی

انتخاب عینک آفتابی مناسب

لنزهای تماسی Contact Lenses

نحوه اصلاح بینائی با عینک و لنز تماسی

ارتوکراتولوژی(شکل دهی مجدد قرنیه با لنز تماسی)

خستگی چشم در هنگام کار با کامپیوتر

شرایط چشمی معافیت از سربازی(آیین نامه جدید معاینه و معافیت پزشکی خدمت سربازی )

گواهینامه رانندگی

روز جهانی بینایی

چهارشنبه سوری و نکات ایمنی(بیایید با رعایت نکات ایمنی، شب چهارشنبه شاد اما کم خطری راتجربه کنیم!)

سیگار و چشم( اثرات مضر سیگار بر قسمتهای مختلف چشم)

الکل و چشم (تأثیر الکل برسیستم بینایی)

حاملگی و چشم (تغییرات و بیماریهای چشم در زمان حاملگی  Pregnancy & Eye)

داروی راکوتان و چشم

بنیانگذار علم چشم پزشکی در ایران(پروفسور محمدقلی شمس)

باورهای درست و نادرست درباره چشم

سر درد و چشم Headache & Eye